الشيخ محمد هادي معرفة ( مترجم : نصيرى )
44
صيانة القرآن من التحريف ( تحريف ناپذيرى قرآن ) ( فارسى )
است به اين دليل كه قرآن سند نبوت و معجزه جاودانه پيامبر است ؛ لذا اگر به حد تواتر نرسد نمىتوان به نبوت پيامبر قاطع بود . - همچنين مىگويد : - در اين صورت نمىتوان بر آنچه به نقل غيرمتواتر از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله شنيدهاند ، حتى بر فرض صحت نقل ، توافق كرد . يك راوى اگر مدعى باشد آنچه را ياد كرده از قرآن است ، سخنى به خطا رانده است اما اگر نگويد از قرآن است و معلوم نباشد كه اين خبر از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله است يا ديدگاه خود راوى ، خبر او حجت نيست . ما همگى معتقديم كه بر پيامبر صلّى اللّه عليه و آله واجب بوده است قرآن را به صورت تواتر بر مردم القاء كند ، زيرا قرآن معجزهاى است كه بر صداقت و راستى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله دلالت دارد . پس اگر پيامبر قرآن را به حد تواتر نرسانده باشد معجزهء او از هم گسسته است و بهعنوان حجت و برهانى بر اثبات نبوت ايشان باقى نمىماند » . « 1 » ديگر اصوليان محقق مثل سيد مجاهد محمد بن على طباطبايى ، بر همين طريق رفتهاند . طباطبايى در كتاب وسائل الاصول مىگويد : « هر آنچه از قرآن است مىبايست - در اصل و اجزايش - به تواتر ثابت شده باشد ؛ زيرا عادتا تفاصيلى نظير قرآن به تواتر نقل شده است . از طرفى ، قرآن معجزهء بزرگ الهى و اساس دين اسلام است ؛ ازاينرو انگيزههاى نقل مجموع و جزئيات آن فراوان بوده است ؛ پس اگر چيزى به خبر واحد نقل شود و به حد تواتر نرسد ، قطع خواهيم يافت كه بىشك از قرآن نيست » . « 2 » فقيه محقق مولى احمد اردبيلى ( م 993 ) در شرح ارشاد مىگويد : « بلكه از بعضى كتب اصول به دست مىآيد كه تجويز قرائتى كه معلوم نيست از قرآن باشد ، موجب فسق بلكه كفر است ، پس آنچه را كه در قرآن بودنش ترديد داريم قطعا از قرآن نخواهد بود . - همچنين مىگويد : - پس بايد بدانيم كه آنچه به قصد قرآن خوانده مىشود قرآن است و سزاوار است هركس كه به قرآنى بودن آنچه مىخواند جازم است ، از روى تواتر ، به قرآنى بودن آن آگاهى پيدا كرده باشد ؛ پس آگاهى يافتن بر قرآنيت قرآن اجتنابناپذير است . - سپس مىافزايد : - و چون تواتر قرآن ثابت شد ،
--> ( 1 ) . بروجردى ، البرهان ، ص 111 . ( 2 ) . همان ، ص 121 - 120 ، به نقل از صاحب كشف الارتياب .